ڪنڊيارو - شفيق جوکيو

ڪنڊيارو

نرمل نيارو

شفيق جوکيو

ڪنڊيارو اصل شهر هڪ دڙي تي ٻڌل آهي، جيڪو اٺ ڪلو ميٽر چورس تي پکڙيل آهي. سڄي شهر ۾ ۳۰ کن ننڍيون وڏيون چاڙهيون ۽ لنهواريون آهن. جيڪي وڌ ۾ وڌ ۸۰ فوٽ، گهٽ ۾ گهٽ ۴۰ فوٽ تي مشتمل آهن.

ڪنڊيارو شهر ۾ ۲۰۰ کن مٺي پاڻيءَ جا کوهه ۽ کوهيون هوندا هئا. جن ۾ پئنچاتي کوهه ۽ مجسدن مندرن، باغن ۽ ٻنين جا کوهه ۽ مسافر گهرن جا کوهه سڀ شامل آهن. جتان مسافرن کان سواءِ جانورن؛ گهوڙن، گڏهن ۽ اٺن جي پاڻي پيئڻ لاءِ، جيڪي قافلن سان گڏ هوندا هئا، شامل آهن.

ڪنڊيارو جي اتر ۾ محبت ديرو-موهن جو دڙو روڊ تي، مکي جهامنداس جو ۷۰ کن ايڪڙن تي مکي جهامنداس جي نالي باغ ۾ هڪ بنگلو هوندو ھو. ٿي سگهي ٿو ته اڃا به ۱۰۰ ايڪڙن تي هجي. مکي جهامنداسن جي باغ ۾ وري اندر ۲۰۰۰ هزار گزن تي بنگلو هوندو هو، جنهن ۾ انب، نارنگيون، گريٽ فروٽ، ڪينو، فلٽر ۽ زيتون پوکيل هوندا هئا. ان کان سواءِ ڪڻڪ، ڪپهه ۽ جوار به پوکي ويندي هئي.

مکي جهامنداس جو سنڌ منجهان لڏي وڃڻ جي ڪري، مکي جهامنداس پنهنجو باغ، بنگله ۽ ڪنڊيارو شهر ۾ هڪ ۳۰ ڪمرن واري جڳهه، ڪنڊياري جي خانصاحب عبد العليم اڄڻ ايس اي ايريگيشن کي لکي ڏئي هليو ويو.

ڪنڊيارو شهر ۾، ۵۰ مسجدون هونديون هيون ۽ ۲۰ کن مندر ۽ ٽڪاڻا هوندا هئا.

مسجدون ۽ مندر/ ٽڪاڻا سڀ آباد هوندا هئا. جتي مسلم يا هندو مسافر مفت ۾ رهندا ۽ کائيندا پيئندا هئا. گهر ڀاتي مسافرن کي کارائڻ کان سواءِ ڪني منجهان اڳ گرهه به کڻي ڪو نه کائيندا هئا، جيستائين ڪنهن مسافر کي نه کارائين.

ڪنڊيارو ۾ ۱۵ ڍنڍون هونديون هيون جن ۾ بدڪون ڪاز، آڙيون، ڀوتيون، پيڻ، ڊگوش ۽ سائبيريا جا پکي پکڻ هوندا هئا ۽ مسافر پکيئڙا به ايندا هئا جن جو ذڪر لکي چڪم، ان کان سواءِ ڪنول جا گل پٻڻ بهه لوڙهه مڇي وغيره هوندا هئا.

سنڌي هندو اسنان ڪندا هئا، ۽ ڪپڙا وغيره اتي وڃي انهن جون عورتون ڌوئنديون هيون. مجال آهي جو ڪو مرد ان پاسي اک کڻي به ڏسي. منهنجي ڏاڏي ناني پڻ اتي ڪپڙا ڌوئنديون هيون. باقي سرنديءَ وارن کي سندن گهر ۾ کوهه هوندا هئا.

ڪنڊيارو شهر ۾ چمنداس بازار جي ڀر ۾ هڪ سنڌي هندوءَ جي سئنيما آهي جيڪا دنيا جي ڀلوڙ سئنيما منجهان آهي، سنڌي هندو ته الائجي ڪهڙو نالو رکيو هوس، پر هاڻ وينس سئنيما جي نالي سان آهي، جيڪو هن وقت سيد مراد علي شاهه ڀريا واري جي هٿ ۾ آهي، خبر ناهي ته هلندي آهي يا نه؟

ڪراچي ۾ ۱۸۴۳ع کان پوءِ سڀ کان وڌيڪ سنڌي هندو ڪنڊيارو، ڀريا، شڪارپور، دادو، خدا آباد، مٺياڻي، همائو، شهميرديرو محبت ديرو، ڪوٽڙي، خانواهڻ، هالاڻي، درٻيلو، ڪمالديرو ۽ ميهڙ جا آباد ٿيا.