بڪيرا شريف - خادم سبحان ڏاڏاھي

بڪيرا شريف

خادم سبحان ڏاڏاھي

هن ڌرتيءَ تي انسان ذات جي اچي آباد ٿيڻ جِي تاريخ حضرت آدمؑ ۽ امان حوا جن جي هتي قدم رکڻ کان پوءِ شروع ٿي. حضرت آدمؑ ۽ امان حواؑ ملي هن زمين تي زندگي جي ابتدا ڪئي ۽ اها ئي هن ڌرتيءَ تي انسان ذات جي ابتدا هئي. جيئن جيئن وقت گذرندو ويو تيئن تيئن فردن ۾ اضافو ٿيندو ويو جيڪو اضافو هڪ کان وڌيڪَ ڪٽنبن جو باعث بنيو ۽ اهي ڪنٽبَ جهنگلن پهاڙن ۽ غارن ۾ زندگي بسر ڪرڻ لڳا جيئن ئي زندگي جو قافلو اڳتي هليو تيئن انسانن کي هڪٻئي جي ضرورت محسوس ٿيڻ لڳي ته جيئن هو خطرناڪ جهنگلي جانورن ۽ ٻين قدرتي آفتن کي گڏجي منهن ڏئي سگهن.

يا پنهنجي زندگي جي ضرورتن کي پورو ڪرڻ لاءِ اجتماعي ڪوشش ڪري سگهن آهسته آهسته گهڻا گهڻا ڪٽنب الڳ الڳ هنڌن تي ڪٺا رهڻ لڳا اهڙي طرح هن ڪرءِ عرض تي ڳوٺن جنم ورتو،.۽ پوءِ ڳوٺن مان شهر ،شهرن مان ملڪ جڙي راس ٿيا .دنيا کي ڇڏي فقط سنڌ قيام پاڪستان وقت اٺن ضلعن سٺ تعلقن ۾ ورهايل هئي منجهس ٽيھ ۳۰ وڏا شهر، ۵۰۰۰ پنج هزار ڳوٺَ ،۲۰۰۰۰ ويھ هزار ننڍا ڳوٺَ آباد هئا

جيڪي وڏا شهر يا ڳوٺ آباد هئا تن جي به يقينن ڪراچي جيان ڪنهن هڪ گهر يا ڳوٺڙي کان ابتدا ٿي هوندي. جيجل سنڌ جي پوري سر زمين بيشڪ ڀلاري آهي پر سندس ڪجه ڳوٺَ يا شهر پنهنجي ڪنهن نه ڪنهن خاص وجه جي ڪري ٻين کان وڌيڪ معتبر آهن. جيئن ڀٽائي جي ننگري ڀٽِ شاھ لاءِ شاھ عبداللطيف ڀٽائي جو مُقبرو سندس عظيم هجڻ جو دليل بنيل آهي. اهي خوش قسمت علائقا، ڳوٺ يا شهر آهن جن کي شاھ لطيف رح، سچل سائين يا شاھ عنايت شهيد جهڙن اعلى انسانن جي ڪري عزت ۽ شهرت ملي پر سنڌ ڌرتيءَ جا ڪيترا ئي ماڳ۽ مڪان اهڙا به آهن جيڪي پنهنجي سيني ۾ لطيفَ جهڙا لعل لڪايو ڪنهن ڪنڊَ ۾ تاريخ جي اکين کان لڪا پيا آهن. خبر ناهي ته ڇو تاريخ ۾ انهن جو ذڪر نه آهي يا نه هجڻ جي برابر آهي؟؟؟.

اهڙي ئي هڪ برڪت ڀري درويشن،ابدالن ۽ اوليائن جي ڀلاري ڀونءِ ڳوٺ بڪيرا شريف پڻ آهي جنهن جو سينو ڪيترن ئي خدا جي پيارن پهتل انسانن جي آخري آرامگاهن سان سينگاريل آهي.

بڪيرا شريف تعلقي ٽنڊي الهيار جي يونين ڪائونسل بڪيرا شريف جو سڀ کان وڏو شهر آهي جيڪو شهر ٽنڊو الھيار کان ڏکڻ طرف شيخ ڀرڪيو ڏانهن ويندڙ روڊ تي ۹ نوَ ڪلو ميٽرن جي مفاصلي تي آباد آهي

بڪيرا شريف سنڌ جي انهن چند شهرن ۾ شمار ٿئي ٿو جيڪي مٿي ڪنهن دڙي يا مٿاهين جاءِ تي قائم آهن هي شهر تقريبن ۳۰ کان ۳۵ فوٽ مٿي دڙي تي آهي شهر جي سڀ نه پر ڪافي آبادي مٿي دڙي تي رهي ٿي .تاريخ جي ڪتابن ۾ هن قديم دڙي بابت ڪا مستند روايت نٿي ملي ته هن جي حقيقت ڇا آهي؟ هي ڪنهن قدرتي آفت اچڻ سبب ڪو تباھ ٿيل شهر آهي ڪنهن حڪمران جنگي حڪمت عملي جي پيش نظر هٿ سان جوڙايو آهي يا دريا جو ڪو ٻيٽ يا بُڪ يا بُڪي وغيره آهي. هن تي تحقيق جي ضرورت آهي.

مون پنهنجي مهربان استاد ۽ علمي ۽ ادبي شخصيت سائين ولي محمد طاهرزادي کان جڏهن معلوم ڪيو هو ته سائين جن ٻڌايو هو ته هي دڙو جنگي حڪمت عملي جو نتيجو آهي اڳئين زماني ۾ جڏهن ڪو دشمن حملو ڪندو هو ته ان حملي جي ڄاڻ اڳتي بادشاھ تائين پهچائڻ جو هي دڙا بهترين ذريعو هوندا هئا جيڪي هو ڪجه مقرر مفاصلي تي ٺاهيندا هئا ڪندا هينئن هئا ته هو انهن دڙن تي ڪاٺين جا وڏا ڍير ڪري رکندا هئا جڏهن ڪٿان ڪنهن حملي جو خطرو نظر ايندو هو ته اتي مقرر فوجي گڏ ٿيل ڪاٺين کي باھ ڏئي ڇڏيندا هئا ان جي روشني ڏسي اڳئين دڙي وارو اتي باھ ڏيندو هو اهڙي طرح اهو پيغام پوري ملڪ ۾ پهچي ويندو هو .ڪجه ماڻهن جو خيال آهي ته هي غرق ٿيل ڪو پراڻو شهر آهي. جو مٿي گهر تعمير ڪرڻ دوران اهڙيون شيون به نڪرن ٿيون جيئن هڏيون، ٺڪر اڱر ۽ پڪيون سرون پراڻا سڪا وغيره.

هنن ڳالهين تي غور ڪرڻ سان چئي سگهجي ٿو ٿه هي دڙوممڪن آهي جنگي حڪمت عملي جي ڪري جوڙايو ويو هجي جو دڙي جي پاسي کان ئي ٽي وڏيون کڏون موجود آهن ٿي سگهي ٿو ته اتان مٽي ڪڍي دڙو ٺاهيو ويو هجي ۽ اڱرن جو نڪرڻ به ان طرف ڌيان ڇڪائي ٿو .

ممڪن آهي ته دفن ٿيل شهر هجي جو ان مان نڪرندڙ شيون ان تي به سوچڻ تي مجبور ڪن ٿيون

بڪيرا شريف سان تعلق رکندڙ صدارتي ايوارڊ يافته مشهور ڪارٽونسٽ ۽ رائيٽر سيد مراد علي شاھ بڪيرائي به پنهنجي ماهوار رسالي (ڪوشش) ۾ به اهي ئي ڳالهيون لکي ٿو .

ممڪن آهي هي دريا جو ٻيٽ هجي جو نصرپور هتان کان گهڻو پري نه آهي ۽ دريا هٿان کان به ٿيندو گذرندو هجي يا موڙ کائيندو هجي جنهن ڪري اتي رهندڙ ماڻهن مهاڻن کي بُڪَ وارا يا بُڪي ورا مهاڻا ڪري ڪوٺيو ويو هجي جيڪو اڳتي هلي بڪيرا ٿي ويو هجي . جيڪا ذات اڄ به بڪيرا شريف ۾ موجود آهي

اهڙي طرح هن ڳوٺ جو نالو بڪيرا ۽ پوءِ درويشن جي هتي اچي آباد ٿيڻ سان هن جو مڪمل نالو بڪيرا شريف ٿيو.

مگر مون جنهن به بڪيرا قوم جي ماڻهو کان پڇيو آهي ته ان هن ڳالھ کان انڪار ڪيو آهي ته هو بڪي وارا کان بڪيرا ٿيا آهن بلڙي شاھ ڪريم ۾ رهندڙ هڪ دوست واٽس ائپ تي رابطو ڪر ٻڌايو ته هو منهنجو جو بابا چوندو هو ته پاڻ ٻاهران آيل آهيون ۽ سيوهڻ جي ويجهو رهندڙ دوست ٻڌايو ته اسان اصل هتي جا آهيون ۽ هتي (بڪيرا) نالي ڳوٺ ۾ رهون ٿا اسان جو بڪيرا شريف سان ڪو تعلق ناهي اها منهنجي لاءِ به نئين ڳالھ هئي ته بڪيرا نالي ٻيو به ڪو ڳوٺ آهي جنهن ۾ بڪيرا قوم جا ڪافي سارا گهر رهن ٿا. انکان علاوه سنڌ جي ٻين شهرن ۾ پڻ بڪيرا رهن ٿا جن سان رابطي جي ڪوشش جاري آهي ان کان علاوه اهو به معلوم ٿيو آهي ته ڀارت جي راجستان واري علائقي ۾ به بڪيرا رهن ٿا. هاڻي ڏسڻو اهو آهي ته اهي ڇا ٿا چون جيڪڏهن انهن جو به هن بڪيرا شريف سان ڪو تعلق نه نڪتو ته پوءِ چئي سگهجي ٿو ته ان ڳالھ ۾ ڪا صداقت ناهي ته بڪيرا پهرين ملاح هئا ۽ اهي بڪي وارا مان ڦري بڪيرا ٿيا آهن. ان تي تحقيق جي ضرورت آهي، جيڪا آئون پنهنجي حساب سان ڪريان پيو. اميد ته ڪنهن نتيجي تي ضرور پهچبو.